Voorkomen is beter dan genezen!
Bij het bestrijden van ziekteverzuim stond bij een van de grootste gemeente van Nederland vaak ziekte en klachten centraal. Het nieuwe beleid van deze gemeente focust niet op de zieke of de klachten zelf. In plaats daarvan gaat het erom hoe de betrokkene met die klachten omgaat. De ziekte overkomt je immers, terwijl het verzuim een keuze is. Immers, wat doet iemand die ’s ochtends met hoofdpijn opstaat? Neemt hij een aspirientje en gaat hij naar zijn werk? Of blijft hij een dag thuis. Dat is een keuze!
Hoe reageert de leidinggevende op de keuze van de werknemer en hoe gaat de organisatie daar verder mee om? Verzuim is een optelsom van de keuzes die alle betrokkenen; dat wil zeggen medewerkers, leidinggevenden en de organisatie, als geheel maken. Het maken van keuzes is een vorm van gedrag en gedrag is beïnvloedbaar.
De leidinggevende is dus een van de partijen die een rol speelt bij het terugdringen van het ziekteverzuim. Voor hem betekent terugdringing van het verzuim: vermindering van de verzuimnoodzaak (voorkomen is beter dan genezen), terugdringing van de verzuimbehoefte (effectief wegnemen van ziekmakende factoren op het werk) en verkleining van de behoefte ‘om eens lekker thuis te blijven’ en een baaldag te nemen (gelegenheid maakt de dief) en contact houden met de zieke (verlaging van de terugkeerdrempel).
Organisaties kunnen mopperen op allerlei nieuwe, nog meer bureaucratische, wetten en/of hopen op een mentaliteitsverbetering van hun medewerkers, maar de meeste winst is te behalen als leidinggevenden hun verantwoordelijkheid bij het terugdringen van het verzuim oppakken.
Voor iedere werkgever is ziekteverzuim storend en duur. Redenen te meer om alert te zijn op het ziekteverzuim in de organisatie. Het ziekteverzuim is, sinds de Wet Verbetering Poortwachter, in de meeste sectoren gedaald. Toch is niet iedere organisatie even succesvol in het terugdringen van het verzuim.
Werkgevers die de aanpak van ziekteverzuim als iets aparts zien, hebben meer moeite om het verzuim omlaag te krijgen. Volgens TNO hebben succesvolle organisaties juist een geïntegreerde aanpak. Dat betekent dat zij het verzuimproces in één lijn zien met het bedrijfsproces en de bedrijfscultuur. In deze organisaties liggen preventie, verzuimbegeleiding en reïntegratiein het verlengde van elkaar, met de nadruk op preventie. Goed scorende organisaties evalueren het verzuimbeleid en leren van de goede en slechte punten.
Tip
Betrek het personeel bij het verzuimbeleid. Het is ook verstandig om de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging te betrekken bij het verzuimbeleid. Zij vertegenwoordigen immers de belangen van het personeel. Hoe meer u uw werknemers betrekt bij het verzuimbeleid, hoe meer zij gemotiveerd zullen zijn hieraan mee te werken. Zo laat u ook weten dat u hun gezondheid belangrijk vindt. Dat heeft vaak alleen al een positief effect.
Zorg voor Veiligheid, Gezondheid en Welzijn
Om verzuim te voorkomen, is aandacht voor de gezondheid en de motivatie van werknemers noodzakelijk. Een werknemer zal immers minder behoefte hebben zich ziek te melden als u maatregelen neemt om zijn motivatie en gezondheid te bevorderen. En een werknemer die plezier in zijn werk heeft ziet u bij ziekte eerder terug. Bij twee derde van het verzuim spelen psychische factoren namelijk een rol.
Voorkomen is dus beter dan genezen. Met het nemen van preventieve maatregelen op de zogenaamde VGW-aspecten (Veiligheid, Gezondheid en Welzijn), voorkomt de leidinggevende, samen met de Arbo-dienst, dat in veel gevallen medewerkers zich ziek melden. Op basis van een Risico Inventarisatie en Evaluatie, aan de hand van gevals-besprekingen in het Sociaal Medisch Team, bedrijfsongevallen, klachten en besprekingen van knelpunten in werkoverleg, kunnen preventieve maatregelen bepaald en uitgevoerd worden.
Terugdringen van de verzuimbehoefte
De behoefte van medewerkers om zich ziek te melden is groot als het aantal ziekmakende factoren op het werk hoog is. Het effectief wegnemen van deze factoren verkleint de behoefte om eens lekker thuis te blijven, een baaldag te nemen en pas na het weekend weer op het werk te verschijnen.
Een leidinggevende die er in slaagt de binding met het bedrijf, de collega’s en het werk te vergroten, zal in zijn afdeling minder verzuim hebben dan collega’s die hier niet in slagen. Het voeren van functioneringsgesprekken en werkoverleg bewijzen hierin hun nut en maken medewerkers minder anoniem. Slechte arbeidsomstandigheden, het ontbreken van ‘gezonde’ spanning in het werk en sluimerende conflicten die in de toekomst ongetwijfeld tot verzuim zouden hebben geleid, worden nu besproken en tot ieders tevredenheid aangepakt/opgelost.
Kortom, de werkgever heeft veel baat bij preventie in zijn ziekteverzuimbeleid.
