Wat heeft stotterende Henk met schrijfinspiratie te maken?
‘Hoer- hoerr- hoerrrra’, schreeuwt Henk als er weer een doelpunt valt. Daarmee krijgt hij steevast de lachers op zijn hand. Henk stottert. Noodgedwongen pauzes van een halve minuut zijn bij hem geen uitzondering. Terwijl hij zich vastzuigt in een woord dat niet verder wil, hebben de andere bargasten rustig de tijd hun fles bier leeg te drinken.
Hij lijkt dan op een gewichtheffer die op de grens van zijn kunnen het teveel aan bloed niet uit zijn hoofd krijgt. ‘Ik heb een sprr..rrr..ahaakgebrek’, pepert hij zijn toehoorders te pas en te onpas in. Door die ontwapenende zelfspot neemt hij het voetbalvolk voor zich in en gaat niemand een gesprek met Henk uit de weg.
Week van het Schrijven
Bovenstaande beschrijving van Henk is ‘uit het niets’ ontstaan. Uit het niets? Inspiratie?
Van 1 tot 9 september stond dit jaar in Nederland en Vlaanderen de Week van het Schrijven weer op de agenda. Het thema dit jaar was 1% inspiratie. Die andere 99% is transpiratie.
Inspiratie en creativiteit zijn moeilijk te vangen begrippen. Dat heb je of dat heb je niet. Toch?
Creatieve ‘swing’
Schrijven is hard werken: informatie verzamelen, ordenen, schrijven, slijpen en schrappen. Maar woorden die na een lange dracht en na een zware bevalling in de woordenwieg belanden, hebben die ene procent inspiratie wel nodig om tot leven te worden gewekt. Wat is die creatieve ‘swing’ waardoor woorden écht gaan werken, waardoor de stotterende Henk een man van vlees en bloed wordt?
Taalpolitie
Om creatief te schrijven moet de schrijver de ‘interne redacteur’ uitschakelen. Dat rode pennetje in het hoofd dat al een afkeurende streep door de zin heeft gezet nog voor het op papier staat. Creatief schrijven is zoeken naar de flow waarop woorden als vanzelf komen. Waarop geen hinderlijke taalpolitie de weg verspert en zegt dat de stijl of spelling niet klopt.
Doorschrijven
Een goede manier om als schrijver je creativiteit te ontwikkelen is schrijven. Veel schrijven. En doorschrijven. In schrijversjargon: freewriting. Bekommer je niet om stijl of spelling. In goed Nederlands: go with the flow. Neem een thema, bijvoorbeeld de werkdag, jeugdherinneringen of portretten van mensen die je kent. Een Henk die jij kent bijvoorbeeld. Of kies een kort krantenartikel en verzin daar een verhaal omheen. Trek een volgende keer de bureaula open en schrijf al associërend over de pennen, paperclips en die vergeelde foto die je ziet liggen.
Verbaasd
Na een half uur heb je een blad vol tekst. De kans is groot dat tussen de tekst – zomaar uit het niets – een alinea, een zin of beeldspraak staat, die je verbaast: waar komt die vandaan? Die had je van tevoren niet bedacht. Het zat ergens, de woorden moesten alleen in beweging komen en de taalpolitie moest worden omzeild.
Creatief schrijven
Ik deed deze ontdekking jaren geleden tijdens een cursus Creatief Schrijven. Ik zag mezelf zinnetjes schrijven waarvan ik niet wist dat ik ze in me had. Over Henk bijvoorbeeld. Dit portret in woorden ontstond al schrijvende. Blijkbaar hoef je niet te wachten op inspiratie, die kun je zelf oproepen. Stomweg door te schrijven. Uit niets ontstaat iets. Dat maakt schrijven zo leuk. Dat inspireert!
